Radhë dhe kontrolle më të forta në Europë, si preken shqiptarët?

Udhëtarët që hyjnë në zonën Schengen duhet të përgatiten për kontrolle më të detajuara kufitare dhe, në disa pika kalimi, për radhë dhe vonesa më të gjata. Nga 7 shtatori, pas përfundimit të periudhës së fleksibilitetit, vendet europiane nuk kanë më të njëjtën mundësi për të pezulluar përkohësisht kontrollet biometrike kur krijohen radhë të mëdha.

Në qendër të ndryshimit është Entry/Exit System (EES), sistemi i ri europian që regjistron në mënyrë elektronike hyrjet dhe daljet e shtetasve të vendeve jashtë BE-së që udhëtojnë për qëndrime të shkurtra në vendet që përdorin sistemin.

Me EES, në vend të vulosjes tradicionale të pasaportës, të dhënat e udhëtarëve regjistrohen në mënyrë dixhitale. Sistemi përfshin të dhënat e dokumentit të udhëtimit, datën dhe vendin e hyrjes dhe daljes, si dhe të dhëna biometrike, përfshirë fotografinë e fytyrës dhe shenjat e gishtërinjve. Sistemi zbatohet për shtetasit e vendeve jashtë BE-së që udhëtojnë për qëndrime të shkurtra, qoftë me vizë, qoftë pa vizë, brenda rregullit 90 ditë qëndrim në çdo periudhë 180-ditore. Për udhëtarët që regjistrohen për herë të parë, procedura mund të kërkojë më shumë kohë sesa kontrolli tradicional i pasaportës. Pikërisht kjo ka shkaktuar radhë në disa aeroporte dhe pika kufitare gjatë muajve të parë të zbatimit.

EES është plotësisht funksional në pikat e jashtme kufitare që prej 10 prillit 2026. Megjithatë, gjatë sezonit të verës u lejuan masa fleksibiliteti në rastet kur fluksi i lartë i udhëtarëve krijonte pritje të mëdha. Këto masa tashmë kanë përfunduar. Kjo ka rikthyer shqetësimet për radhë të gjata në aeroporte, porte dhe pika të tjera kufitare, veçanërisht në destinacionet me fluks të madh turistik. Disa shtete europiane dhe organizata të industrisë së aviacionit kishin kërkuar që fleksibiliteti të zgjatej edhe më tej, pikërisht për të shmangur kaosin gjatë periudhave me trafik të lartë.

EES prek në përgjithësi shtetasit e vendeve jashtë BE-së që hyjnë në zonën Schengen për qëndrime të shkurtra. Ndërkohë, shtetasit e BE-së, si edhe ata të Islandës, Lihtenshtajnit, Norvegjisë dhe Zvicrës, nuk regjistrohen në EES. Ka gjithashtu kategori të tjera të përjashtuara, përfshirë persona me leje qëndrimi ose viza afatgjata dhe disa kategori të tjera të përcaktuara nga rregullat europiane.

Për shqiptarët që udhëtojnë drejt vendeve Schengen për turizëm, vizita familjare apo qëllime të tjera afatshkurtra, ndryshimi kryesor është regjistrimi biometrik dhe dixhital në kufi. Në hyrjen e parë, udhëtari mund të duhet të japë të dhënat biometrike dhe të kryejë procedurën e regjistrimit. Më pas, të dhënat ruhen në sistem dhe hyrjet e daljet regjistrohen elektronikisht. Për këtë arsye, udhëtarët këshillohen të llogarisin kohë shtesë në aeroport ose në pikat kufitare, sidomos gjatë fundjavave, festave dhe periudhave me fluks të lartë.