Krizë energjetike në horizont? Gazi shtrenjtohet me shpejtësi, Europa përgatitet për dimër më të kushtueshëm

Gazi shtrenjtohet me shpejtësi, Europa përgatitet për një dimër më të kushtueshëm

Europa po hyn në muajt e vjeshtës me një problem që po rikthen në vëmendje frikën për çmimet e energjisë: rezervat e gazit janë dukshëm më të ulëta se në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar, ndërsa çmimet në tregjet europiane janë rritur ndjeshëm.

Kontratat referencë të gazit natyror në Europë, Dutch TTF, janë ngjitur mbi 65 euro për megavat-orë, niveli më i lartë që prej muajit mars. Sipas të dhënave të raportuara nga mediat e huaja, çmimi i gazit është rritur me më shumë se 130% që nga fillimi i vitit, duke shtuar presionin mbi tregjet europiane përpara sezonit të ngrohjes.

Një nga shqetësimet kryesore lidhet me ritmin e mbushjes së rezervave. Më 20 gusht, magazinat e gazit në Bashkimin Europian ishin rreth 62% të mbushura, krahasuar me rreth 74% në të njëjtën periudhë të vitit 2025. Kjo do të thotë se Europa po hyn në fazën vendimtare të përgatitjes për dimrin me një “jastëk” më të vogël sigurie.

Problemi bëhet edhe më i ndërlikuar nga situata në tregun ndërkombëtar të LNG-së. Ndërprerjet dhe pasiguritë në furnizimet nga Lindja e Mesme kanë shtuar konkurrencën për ngarkesat e gazit të lëngshëm natyror. Europa duhet të konkurrojë me tregjet aziatike për furnizimet e disponueshme, në një kohë kur edhe kërkesa për energji është e lartë.

Për Europën, kjo është veçanërisht e rëndësishme sepse rezervat e gazit nuk shërbejnë vetëm për ngrohjen e banesave. Gazi përdoret gjithashtu për prodhimin e energjisë elektrike dhe nga një pjesë e madhe e industrisë. Sipas Komisionit Europian, magazinat e gazit mund të mbulojnë rreth 25–30% të konsumit europian gjatë dimrit, duke shërbyer si një rezervë kritike në rast të rritjes së kërkesës apo ndërprerjes së furnizimeve.

Nëse rezervat nuk rriten me ritmin e nevojshëm dhe dimri rezulton më i ftohtë se parashikimet, tregjet mund të përballen me presion të mëtejshëm mbi çmimet. Një situatë e tillë do të prekte jo vetëm familjet që përdorin gaz për ngrohje, por edhe çmimin e energjisë elektrike, kostot e bizneseve dhe, në mënyrë indirekte, çmimet e produkteve dhe shërbimeve.

Presioni mbi çmimet e energjisë është gjithashtu një shqetësim për inflacionin. Reuters raportoi se tregjet europiane po rrisin pritshmëritë për një politikë më të ashpër monetare nga Banka Qendrore Europiane, pikërisht për shkak të presioneve të reja inflacioniste të lidhura me energjinë.

Megjithatë, autoritetet europiane përpiqen të shmangin alarmin. Komisioni Europian ka deklaruar se nuk ka aktualisht shqetësim të menjëhershëm për sigurinë e furnizimit. Sfida kryesore është që Europa të vazhdojë të mbushë rezervat përpara dimrit dhe të sigurojë furnizime të mjaftueshme në një treg tashmë të tronditur nga pasiguritë gjeopolitike.